| |
|
| |
|
|
| |
معماری فولدینگ |
|
|
فولدینگ ، عمودگرایی ، طبقه بندی و سلسله مراتب را
مردود می داند و به جای آن افقی گرایی را مطرح می کند . از نظر فولدینگ همه
چیز همسطح یکدیگر است . دلوز در کتاب خود به نام ، فولد ، لایبنیتز و باروک (
۱۹۸۲ ) جهان را چنین تبیین می کند : ” جهان به عنوان کالبدی از فولدها و سطوح
بی نهایت که از طریق فضا ، زمان فشرده شده ، در هم پیچ و تاب خورده و پیچیده
شده است . ” دلوز هستی و اجزاء آن را همواره در حال شدن می بیند .
یکی از
موارد کلیدی در مباحث مطرح شده توسط دلوز ، افقی گرایی است . دلوز به همراه
یار همفکر خود ، فیلیکس گاتاری ، مقاله ای به نام ” ریزوم ” در سال ۱۹۷۶ در
پاریس منتشر کرد . این موضوع در کتاب هزار سطح صاف ( ۱۹۸۰) به صورت کامل تر
توسط این دو مطرح گردید . رزیوم گیاهی است بر خلاف سایر گیاهان ، ساقه آن به
صورت افقی و در زیر خاک رشد می کند . برگ های آن خارج از خاک است . با قطع
بخشی از ساقه آن ، این گیاه از بین نمی رود ، بلکه از همانجا در زیر خاک
گسترش می یابد و جوانه های تازه ایجاد می کند .
این دو متفکر با مطرح
نمودن بحث ریزوم ، سعی در بنیان فکنی اندیشه غرب کردند و اصول اولیه آن
را زیر سوال بردند . از نظر آنها ، عقلانیت غرب به صورت سلسله مراتب عمودوار
، درخت گونه و مرکز مدار است .
بحث فولدینگ در معماری از اوایل دهه ۱۹۹۰
مطرح شد و به تدریج اکثر معماران نامدار سبک دیکانستراکشن مانند پیتر آیزنمن
، فرانک گهری ، زاها حدید و حتی معماران مدرنیست فیلیپ جانسون به این سمت
گرایش پیدا کردند . از دیگر معماران و نظریه پردازان سبک فولدینگ می توان از
بهرام شیردل ، جفری کیپینز ، گرگ لین و چارلز جنکز نام برد . همانند
دیکانستراکشن ، خواستگاه فلسفه فولدینگ در فرانسه و معماری فولدینگ در آمریکا
بوده است.این معماران در کارهای جدید خود پیچیدگی را با وحدت
یا تقابل نشان نمی دهند بلکه به صورت نرم و انعطاف پذیر ، پیچیدگی ها و
گوناگونی های مختلف را در هم می آمیزند . این کار باعث از بین بردن تفاوت ها
نمی شود . باعث ایجاد یک پدیده همگون یکپارچه نیز نمی گردد ، بلکه این عوامل
و نیروها به صورت نرم و انعطاف پذیر در هم می آمیزد . هویت و خصوصیت هر یک از
این عوامل در نهایت حفظ می شود مانند لایه های درونی زمین که تحت فشارهای
خارجی تغییر شکل می دهند ، در عین این که خصوصیات خود را حفظ می کنند
.
نظریه دیکانستراکشن جهان را به عنوان زمینه هایی از تفاوت ها می دید و
این تضاد ها را در معماری شکل می داد . این منطق تضاد گونه در حال نرم شدن
است تا خصوصیات بافت شهری و فرهنگی را به گونه ای بهتر مورد استفاده قرار دهد
.
دیکانستراکشنیست ها عدم هماهنگی های درون پروژه را در ساختمان و سایت
نمایش می دادند و این نقطه آغاز پروژه آنها بود . ولی آنها هم اکنون این
تفاوت ها را در تقابل نشان نمی دهند ، بلکه آنها را به صورت انعطاف
پذیری در هم می آمیزند و یک منطق سیال و مرتبط را دنبال می کنند . اگر در
گذشته پیچیدگی ها و تضاد از دل تقابل های درونی پروژه بیرون می آمد ، در حال
حاضر خصوصیات مکانی ، مصالح و برنامه به صورت انعطاف پذیری روی همدیگر تا می
شوند ، در حالی که هویت هر یک حفظ می شوند . معماری فولدینگ در مقیاس شهری در
جایی بین زمینه گرایی و بیان گرایی قرار دارد . فرم های انعطاف پذیر نه به
صورت کامل هندسی هستند و نه به شکل دلبخواهی . در مقیاس شهر ، این لایه های
تا شده و انعطاف پذیر نه نسبت به بافت مجاور خود بی تفاوت اند و نه مطابق با
آنند ، بلکه از شرایط محیطی بهره می جویند و آنها را در منطق پیچ خورده و
منحنی خود جای می دهند .گرگ لین در تعریف معماری فولدینگ می گوید : ”
فولدینگ یعنی تلفیق نمودن عوامل نامربوط در یک مخلوط به هم پیوسته . ” در این
رابطه می توان لایه های رسوبی در کوه ها را مثال زد که در اثر فشارهای درونی
زمین روی یکدیگر خم شده و پیچ و تاب خورده اند . در عین این که هر لایه
خصوصیات درونی خود را حفظ کرده است ، ولی با لایه مجاور خود درگیر شده و لایه
ها به صورت انعطاف پذیری در کنار یکدیگر انحناء پیدا کرده اند .معماری فولدینگ معماری نئو باروک نیز نامیده می شود
. در معماری باروک ، سبک های یونانی ، رومی ، شرقی ، رومانسک ، گوتیک و
کلاسیک روی یکدیگر تا می شوند و کالبد بنا و سطوح مواج دیوارها نسبت به شرایط
انعطاف پذیرند . همانگونه که در معماری فولدینگ انعطاف پذیری احجام و سطوح
مختلف توسط تکنولوژی جدید ، که همان رایانه است ، انجام می شود . تکنولوژی
رایانه قادر است بین دو شکل ، شکل های میانی را برای انتقال نرم یکی به دیگری
انجام دهد . این انتقال نرم مدت ها است که در فیلم های تبلیغاتی ، فیلم های
ویدیویی و فیلم های سینمایی انجام می شود . در فیلم ویدیویی مایکل جکسون به
نام سیاه و سفید ، تصویر صورت چند فرد مختلف که از نژادها ، رنگ ها ، جنسیت و
سنین مختلف بودند گرفته شده بود و در مقابل چشمان حیرت زده تماشاگران
تلویزیون ، تصویر یکی به دیگری تبدیل می شد ، بدون اینکه بیننده احساس کند که
این لایه های بین دو صورت کاملا متفاوت به صورت تصنعی و یا ناهمگون به یکدیگر
تبدیل می شوند .
در فیلم پایان گر ۲ ( Terminator 2 ) نیز هنر پیشه ای که
نقش منفی داشت می توانست کالبد خود را به صورت جیوه در بیاورد و همانند جیوه
در هر شرایطی تغییر حالت دهد . در روی کف زمین به صورت یک کف پوش پهن شود و
سپس از روی کف بلند شده و به صورت انسان و یا حالت های دیگر در آید . امروزه
با استفاده از رایانه ، این انتقال و تغییر شکل به راحتی قابل اجرا است و
معماران فولدینگ سعی می کنند که معماری را با علم روز همگون و همسو سازند
.
در این رابطه بهرام شیردل در مصاحبه خود در مجله آبادی می گوید : ” فکر
من و همکارانم در معماری و شهر سازی ، قابل انعطاف کردن فضاها است به گونه ای
که جوابگوی تفاوت های بی شماری باشد ،… همیشه معتقد بوده ام باید معماری
جدیدی به وجود آید که با افکار و زندگی زمان خود انطباق داشته باشد و فرهنگ و
تمدن موجود را غنی تر کند … انسان با گذشت زمان افکار و خصوصیاتش تغییر می
کند - بر عکس سایر جانداران - معماری هم باید تبع آن تغییر کند . ”
پیتر
آیزنمن به عنوان بانی طرح فلسفه فولدینگ در حوزه معماری واژه ” Weak
Form ” یا ” فرم ضعیف ” را مطرح کرده است . فرمی که قابل انعطاف است و
خود را با شرایط محیطی وفق دهد .همانطور که ژله با شکل ظرف خود تطبیق می یابد
. لذا فرم ها یا لایه های معماری فولدینگ ، در مجاور و همتراز یکدیگر به صورت
انعطاف پذیر و در انطباق با شرایط کالبدی ، اجتماعی و تاریخی محیط در سایت
قرار می گیرند .فولدینگ ، عمودگرایی ، طبقه بندی و سلسله مراتب
مردود می داند و به جای آن افقی گرایی را مطرح می کند . از نظر فولدینگ همه
چیز همسطح یکدیگر است .دلوز در کتاب خود به نام ، فولد ، لایبنیتز و باروک(
۱۹۸۲ ) جهان را چنین تبیین می کند : ” جهان به عنوان کالبدی از فولدها و سطوح
بی نهایت که از طریق فضا ، زمان فشرده شده ، در هم پیچ و تاب خورده و پیچیده
شده است . ” دلوز هستی و اجزاء آن را هموارهدر حال شدن می بیندیکی از موارد کلیدی در مباحث مطرح شده توسط دلوز ،
افقی گرایی است . دلوز به همراه یار همفکر خود ، فیلیکس گاتاری ، مقاله ای به
نام ” ریزوم ” در سال ۱۹۷۶ در پاریس منتشر کرد . این موضوع در کتاب هزار سطح
صاف ( ۱۹۸۰) به صورت کامل تر توسط این دو مطرح گردید . رزیوم گیاهی است بر
خلاف سایر گیاهان ، ساقه آن به صورت افقی و در زیر خاک رشد می کند . برگ های
آن خارج از خاک است . با قطع بخشی از ساقه آن ، این گیاه از بین نمی رود ،
بلکه از همانجا در زیر خاک گسترش می یابد و جوانه های تازه ایجاد می کند
.
این دو متفکر با مطرح نمودن بحث ریزوم ، سعی در بنیان فکنی اندیشه
غرب کردند و اصول اولیه آن را زیر سوال بردند . از نظر آنها ، عقلانیت غرب به
صورت سلسله مراتب عمودوار ، درخت گونه و مرکز مدار است .
بحث فولدینگ در
معماری از اوایل دهه ۱۹۹۰ مطرح شد و به تدریج اکثر معماران نامدار سبک
دیکانستراکشن مانند پیتر آیزنمن ، فرانک گهری ، زاها حدید و حتی معماران
مدرنیست فیلیپ جانسون به این سمت گرایش پیدا کردند . از دیگر معماران و نظریه
پردازان سبک فولدینگ می توان از بهرام شیردل ، جفری کیپینز ، گرگ لین و چارلز
جنکز نام برد . همانند دیکانستراکشن ، خواستگاه فلسفه فولدینگ در فرانسه و
معماری فولدینگ در آمریکا بوده است.این معماران در کارهای جدید خود پیچیدگی را با وحدت
یا تقابل نشان نمی دهند بلکه به صورت نرم و انعطاف پذیر ، پیچیدگی ها و
گوناگونی های مختلف را در هم می آمیزند . این کار باعث از بین بردن تفاوت ها
نمی شود . باعث ایجاد یک پدیده همگون یکپارچه نیز نمی گردد ، بلکه این عوامل
و نیروها به صورت نرم و انعطاف پذیر در هم می آمیزد . هویت و خصوصیت هر یک از
این عوامل در نهایت حفظ می شود مانند لایه های درونی زمین که تحت فشارهای
خارجی تغییر شکل می دهند ، در عین این که خصوصیات خود را حفظ می کنند
.
نظریه دیکانستراکشن جهان را به عنوان زمینه هایی از تفاوت ها می دید و
این تضاد ها را در معماری شکل می داد . این منطق تضاد گونه در حال نرم شدن
است تا خصوصیات بافت شهری و فرهنگی را به گونه ای بهتر مورد استفاده قرار دهد
.
دیکانستراکشنیست ها عدم هماهنگی های درون پروژه را در ساختمان و سایت
نمایش می دادند و این نقطه آغاز پروژه آنها بود . ولی آنها هم اکنون این
تفاوت ها را در تقابل نشان نمی دهند ، بلکه آنها را به صورت انعطاف
پذیری در هم می آمیزند و یک منطق سیال و مرتبط را دنبال می کنند . اگر در
گذشته پیچیدگی ها و تضاد از دل تقابل های درونی پروژه بیرون می آمد ، در حال
حاضر خصوصیات مکانی ، مصالح و برنامه به صورت انعطاف پذیری روی همدیگر تا می
شوند ، در حالی که هویت هر یک حفظ می شوند . معماری فولدینگ در مقیاس شهری در
جایی بین زمینه گرایی و بیان گرایی قرار دارد . فرم های انعطاف پذیر نه به
صورت کامل هندسی هستند و نه به شکل دلبخواهی . در مقیاس شهر ، این لایه های
تا شده و انعطاف پذیر نه نسبت به بافت مجاور خود بی تفاوت اند و نه مطابق با
آنند ، بلکه از شرایط محیطی بهره می جویند و آنها را در منطق پیچ خورده و
منحنی خود جای می دهند .گرگ لین در تعریف معماری فولدینگ می گوید : ”
فولدینگ یعنی تلفیق نمودن عوامل نامربوط در یک مخلوط به هم پیوسته . ” در این
رابطه می توان لایه های رسوبی در کوه ها را مثال زد که در اثر فشارهای درونی
زمین روی یکدیگر خم شده و پیچ و تاب خورده اند . در عین این که هر لایه
خصوصیات درونی خود را حفظ کرده است ، ولی با لایه مجاور خود درگیر شده و لایه
ها به صورت انعطاف پذیری در کنار یکدیگر انحناء پیدا کرده اند .معماری فولدینگ معماری نئو باروک نیز نامیده می شود
. در معماری باروک ، سبک های یونانی ، رومی ، شرقی ، رومانسک ، گوتیک و
کلاسیک روی یکدیگر تا می شوند و کالبد بنا و سطوح مواج دیوارها نسبت به شرایط
انعطاف پذیرند . همانگونه که در معماری فولدینگ انعطاف پذیری احجام و سطوح
مختلف توسط تکنولوژی جدید ، که همان رایانه است ، انجام می شود . تکنولوژی
رایانه قادر است بین دو شکل ، شکل های میانی را برای انتقال نرم یکی به دیگری
انجام دهد . این انتقال نرم مدت ها است که در فیلم های تبلیغاتی ، فیلم های
ویدیویی و فیلم های سینمایی انجام می شود . در فیلم ویدیویی مایکل جکسون به
نام سیاه و سفید ، تصویر صورت چند فرد مختلف که از نژادها ، رنگ ها ، جنسیت و
سنین مختلف بودند گرفته شده بود و در مقابل چشمان حیرت زده تماشاگران
تلویزیون ، تصویر یکی به دیگری تبدیل می شد ، بدون اینکه بیننده احساس کند که
این لایه های بین دو صورت کاملا متفاوت به صورت تصنعی و یا ناهمگون به یکدیگر
تبدیل می شوند .
در فیلم پایان گر ۲ ( Terminator 2 ) نیز هنر پیشه ای که
نقش منفی داشت می توانست کالبد خود را به صورت جیوه در بیاورد و همانند جیوه
در هر شرایطی تغییر حالت دهد . در روی کف زمین به صورت یک کف پوش پهن شود و
سپس از روی کف بلند شده و به صورت انسان و یا حالت های دیگر در آید . امروزه
با استفاده از رایانه ، این انتقال و تغییر شکل به راحتی قابل اجرا است و
معماران فولدینگ سعی می کنند که معماری را با علم روز همگون و همسو سازند
.
در این رابطه بهرام شیردل در مصاحبه خود در مجله آبادی می گوید : ” فکر
من و همکارانم در معماری و شهر سازی ، قابل انعطاف کردن فضاها است به گونه ای
که جوابگوی تفاوت های بی شماری باشد ،… همیشه معتقد بوده ام باید معماری
جدیدی به وجود آید که با افکار و زندگی زمان خود انطباق داشته باشد و فرهنگ و
تمدن موجود را غنی تر کند … انسان با گذشت زمان افکار و خصوصیاتش تغییر می
کند - بر عکس سایر جانداران - معماری هم باید تبع آن تغییر کند . ”
پیتر
آیزنمن به عنوان بانی طرح فلسفه فولدینگ در حوزه معماری واژه ” Weak
Form ” یا ” فرم ضعیف ” را مطرح کرده است . فرمی که قابل انعطاف است و
خود را با شرایط محیطی وفق دهد .همانطور که ژله با شکل ظرف خود تطبیق می یابد
. لذا فرم ها یا لایه های معماری فولدینگ ، در مجاور و همتراز یکدیگر به صورت
انعطاف پذیر و در انطباق با شرایط کالبدی ، اجتماعی و تاریخی محیط در سایت
قرار می گیرند . |
|
|
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
ArchiClub Linkes Box... |
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|
|
|